gòngxī

贡熙 (gòngxī) — በ18ኛው ክፍለ ዘመን አውሮፓ ውስጥ ሃይሰን (Hyson) በመባል የሚታወቅና ከ熙春 (xīchūn) ስም ጋር በጥብቅ የተሳሰረ፣ ከቻይና የተጠበሰ አረንጓዴ ሻይ (chǎoqīng, 炒青) ታሪካዊ የወጪ ንግድ ደረጃዎች አንዱ ነው። ዛሬ ይህ በዋነኛነት በሜይቻ እና በዡቻ ቤተሰቦች ውስጥ የሚገኝ የሸቀጥ ምድብ እንጂ ራሱን የቻለ “ደራሲ” ሻይ አይደለም።

በአረንጓዴ ሻዮች ሥርዓት ውስጥ ያለው ቦታ

贡熙ን ለመረዳት በንግድ ደርድር ረድፍ ውስጥ ማስቀመጥ ያስፈልጋል። በቻይና ውስጥ የወጪ አረንጓዴ ሻይ ዋናው ዘንግ ሁለት ትላልቅ የተጠበሰ ሻይ ቤተሰቦች ናቸው፦ ረጅም ጠምዝዞ ቅጠል ያለው ሜይቻ (眉茶, méichá) እና እንክብል ተጠቅልሎ ቅጠል ያለው ዡቻ (珠茶, zhūchá, gunpowder)። ፋብሪካው ደረቅ ሻይን (máochá) ሲያጸዳና ሲደረድር ጅምላውን ወደ ተመዘኑ ደረጃዎች ይከፍለዋል።

በሜይቻ መስመር ውስጥ ደረጃዎቹ እንደ ቅጠል መጠንና እኩልነት እየቀነሱ ይደረደራሉ፦ 特珍 (tèzhēn, Special Chunmee)፣ 珍眉 (zhēnméi, Chunmee)፣ 凤眉 (fèngméi)፣ 雨茶 (yǔchá)፣ 贡熙 (gòngxī) እና 秀眉 (xiùméi)። በዡቻ መስመርም በትይዩ የራሳቸው ክፍልፋዮች ይለያሉ — ዋናው gunpowder፣ እንዲሁም 雨茶፣ 贡熙 እና 秀眉። ስለዚህ 贡熙 ማለት የሚበቅልበት ቦታም ሆነ የማቀነባበሪያ ዘዴ ሳይሆን በደርድር ወንፊት ውስጥ ያለ ቦታ ነው፦ ረጅምም ሆነ ክብ የተጠበሰ ሻይ ሲጣራ ከሚገኙት ቅሪቶች አንዱ ነው።

በ贡熙 (Hyson) እና 雨茶 (yǔchá, Young Hyson) መካከል ያለውን ልዩነት መረዳት አስፈላጊ ነው። 雨茶 ከማጣራት የሚገኝ አጭር ጠምዝዞ ቅሪት ሲሆን በታሪክ አውሮፓ ውስጥ “ወጣት ሃይሰን” (Young Hyson) በሚል ስም ይሸጥ ነበር። እነዚህ ደረጃዎች በተመሳሳዩ የቴክኖሎጂ ሰንሰለት ውስጥ የሚገኙ ጎረቤቶች ናቸው እና ብዙ ጊዜ አብረው ይጠቀሳሉ።

ቴሯርና መገኛ

የመደርደሪያ ደረጃ እንደመሆኑ 贡熙 ከአንድ ወረዳ ጋር ብቻ የተሳሰረ አይደለም — ሜይቻ እና ዡቻ በሚመረቱባቸው አካባቢዎች ይገኛል። የእነዚህ ምርቶች ታሪካዊ ልብ ክላሲካል የወጪ አረንጓዴ ሻዮች የተፈጠሩበት የዠጅያንግ፣ አንሁዊ እና ጅያንግዢ (浙皖赣) አውራጃዎች “ትሪያንግል” ነው፤

• 屯绿 (túnlǜ, Tunlu) ከአንሁዊ ቱንዢ እና ዢዩኒንግ — “祁红屯绿” (ቺሆንግ እና ቱንሉ) በመባል የሚታወቀው ጥንድ አካል የሆነው ታሪካዊ የሁዌይዡ ወጪ ሜይቻ ነው።
• 婺绿 / 饶绿 (wùlǜ / ráolǜ) ከጅያንግዢ ዉዩዋን እና ሻንግራኦ — ስለእነሱ “茶不到婺源不香” («ሻይ እስከ ዉዩዋን ሳይደርስ አይጠረውም») ይባላል።
• 遂绿 / 杭绿 / 温绿 (suìlǜ / hánglǜ / wēnlǜ) — ዋነኛዎቹ የዠጅያንግ ሜይቻዎች።
• 平水珠茶 (píngshuǐ zhūchá) ከሻኦሢንግ አቅራቢያ ከሚገኘው ፒንግሹዌይ አካባቢ (ዠጅያንግ) — ሲጣራም የ贡熙 ደረጃን የሚሰጥ የgunpowder አርማ።

እነዚህ ዞኖች የሚገኙት ጭጋጋማ፣ አሲዳማ አፈርና ግልጽ ወቅቶች ባሉበት በምሥራቅ ቻይና ሞቃታማ ኮረብታማ ቀበቶ ውስጥ ሲሆን፣ እነዚህ ሁኔታዎች የተጠበሰውን አረንጓዴ ሻይ ጥቅጥቅ ያለ “የደረቅ ልውዝ” (lìxiāng, 栗香) ጣዕም ይፈጥራሉ።

ጥሬ ዕቃና ዝርያዎች

贡熙 ከአንድ የተወሰነ የዝርያ ቁጥቋጦ ጋር የተሳሰረ አይደለም። ለሜይቻ እና ዡቻ ወደ ውጭ መላክ የሚሆን ጥሬ ዕቃ በተለምዶ ከተጠቀሱት የሻይ አካባቢዎች የሚመጡ አካባቢያዊ የህዝብ የዝርያ ዓይነቶች (群体种) ናቸው። 贡熙 የሚፈጠረው ከጠቅላላው የቅጠል ክምችት በማጣራት ደረጃ ላይ ስለሆነ፣ “የዝርያ ፊቱ” የሚወሰነው ከተለየ ዝርያ ይልቅ በቅጠሉ ክፍልፋይና በክልሉ ነው። ይህ ዝርያውና ቦታው በጥብቅ ከተወሰኑላቸው ስም ካላቸው “ደራሲ” አረንጓዴ ሻዮች የሚለየው በዚህ ነው።

ቴክኖሎጂ

ማቀነባበሪያው የተጠበሰ አረንጓዴ ሻይን (chǎoqīng) አጠቃላይ ዘዴ ይከተላል። ደረቅ ሻይን በመጀመሪያ ደረጃ ማውጣት ላይ ቅጠሉ በሙቀት ማስተካከል (杀青)፣ ማጠምዘዝ እና መጥበስ-ማድረቅ ውስጥ ያልፋል። ለሜይቻ የሚሆነው “ረጅም የተጠበሰ” ቅጠል (长炒青) የማውጣት ሂደት ሲታወቅ ለዡቻ ደግሞ “ክብ የተጠበሰ” (圆炒青) ሲሆን በዚህ ጊዜ ቅጠሉ ወደ ጥቅጥቅ ያሉ እንክብሎች ይጠመጠማል።

贡熙 ለመፍጠር ወሳኙ ደረጃ የደረቅ ሻዩን ማጣራት (精制) ነው። እዚህ ላይ የሚተገበሩት፦

• ማጣራትና መመዘን (筛分)፣
• በክብደትና በጥግግታ በነፋስ መለየት (风扇)፣
• በእጅና በማሽን ቆሻሻን መለቀም (拣剔)፣
• የመጨረሻውን ተጨማሪ ማድረቅ - “በእሳት መደብደብ” (扑火)።

በዚህ ሂደት ውስጥ ጅምላው እንደ ርዝመቱ፣ ውፍረቱ እና የመጠምዘዙ እኩልነት ወደ ደረጃዎች ይከፈላል። 贡熙 እንደ አንዱ ክፍልፋይ የሚለየው ሲሆን በሜይቻ መስመር ውስጥ በ雨茶 እና በትንሹ ቀላል ቅሪት 秀眉 መካከል ያለውን ቦታ ይይዛል።

ደረጃዎችና ምረቃ

贡熙 የሜይቻ እና ዡቻ ዝርያዎች በጥራትና በመጠን እየቀነሱ በሚደረደሩበት የወጪ አረንጓዴ ሻይ የንግድ ምረቃ ሥርዓት ውስጥ ይገኛል። በሜይቻ ማዕቀፍ ውስጥ ቅደም ተከተሉ እንደሚከተለው ነው፦ 特珍 → 珍眉 → 凤眉 → 雨茶 → 贡熙 → 秀眉። ለዡቻ ደግሞ በትይዩ ዋናው gunpowder፣ 雨茶፣ 贡熙 እና 秀眉 ይከተላሉ።

በዋቢው ይዘት ውስጥ ለ贡熙 የሚሆኑ የወቅቱ ደረጃዎች ቁጥሮችና የንግድ ኮዶች (唛号) አልተሰጡም፣ ስለዚህ እዚህ ላይ ሆን ተብሎ ተትተዋል። መርሆውን መያዝ በቂ ነው፦ 贡熙 የተጣራ ደረጃ እንጂ የመጀመሪያ ደረጃ ምርት አይደለም፣ በደረጃ ተዋረዱ ውስጥ ያለው ቦታም የሚወሰነው በደርድር ውጤት ነው።

ጣዕምና አፈላል

የ贡熙 ጣዕም መገለጫ የክልሉን የተጠበሰ አረንጓዴ ሻይ አጠቃላይ ባህሪ ይወርሳል። የሜይቻ መሰረታዊ ጣዕም ቤተ-ስዕል የደረቅ ልውዝ መዓዛ (lìxiāng)፣ አረንጓዴማ የሚያብለጨልጭ ደረቅ ቅጠል (lǜrùn, 绿润)፣ ጥልቅና ጠንካራ ጠጣር (chúnhòu, 醇厚) ነው። ለዡቻ ደረጃዎች ባህሪው ለብዙ ጊዜ ውሃ ማፍሰስ መቋቋም ሲችል (耐泡)፣ ይህም ከክብ ሻይ በሚገኘው የ贡熙 ክፍልፋይም ይወረሳል።

ለዚህ ዓይነቱ የተጠበሰ አረንጓዴ ሻይ ተግባራዊ የማፍላት መመሪያዎች፦

• አረንጓዴውን ወደ መራራነት እንዳያቃጥለው ውሃው ከ80 – 85 °C አካባቢ መሆን አለበት፤
• መካከለኛ መጠን ያለው የሻይ ልክ፣ መካከለኛ የማጠናኛ ጊዜ፤
• ጥቂት አጭር የውሃ ማፍሰሻዎች — ጥቅጥቅ ያለው ጠምዝዞ ቅጠል ቀስ በቀስ ይከፈታል።

贡熙 የተቋቋመው እንደ ጅምላ የወጪ ሸቀጥ ስለሆነ ታሪካዊ ዋጋው ከፍተኛ የፀደይ ምርቶች ረቂቅ ጠረን ሳይሆን በአስተማማኝ ጠንካራነቱና በጠጣሩ መረጋጋት ላይ ነበር።

ታሪክና ባህል

ሃይሰን (Hyson) የሚለው ስም በአውሮፓና በአሜሪካ የቻይና ሻይ ንግድ ውስጥ ከጥንት ከነበሩት አንዱ ነው። በ18ኛው ክፍለ ዘመን “熙春” እና “贡熙” (xīchūn, gòngxī) በሚሉ ስሞች የተሰየሙ አረንጓዴ ሻዮች በመላው አውሮፓ በስፋት ይሸጡ ነበር። 熙春 ቃል በቀጥታ ሲተረጎም “ያበበች፣ የበለጸገች ፀደይ” ማለት ሲሆን 贡 (“ግብር፣ የቀረበ”) የሚለው ለደረጃው የተመረጠ የመሆን ፍች ይጨምርለታል። በትይዩም ወጣት ሃይሰን (Young Hyson) የሚለው ስም በስርጭት ላይ ነበር — ይህም በቻይናው ሥርዓት ከ雨茶 ደረጃ ጋር የሚዛመድ ነው።

እነዚህ ስሞች የቻይና አረንጓዴ ሻይ የባህር ንግድ ቁልፍ የወጪ ሸቀጥ በነበረበት ዘመን የነበሩ ሲሆን አውሮፓውያንና አሜሪካውያን ገዢዎች የራሳቸውን የንግድ ስሞች ማለትም Hyson፣ Young Hyson እና ሌሎችንም ይጠቀሙ ነበር። 贡熙 / 熙春 በዚያ ወቅት ከታወቁ የአረንጓዴ ሻይ መጠሪያዎች አንዱ ሆኖ ተቀምጧል። ከጊዜ በኋላ ዋነኛው የወጪ አረንጓዴ ሻይ ቹን ሚ (珍眉) ሆነ፣ ዋናው ገበያውም በሰሜንና ምዕራብ አፍሪካ በተለይም በሞሮኮ ሲሆን፣ ታሪካዊው አውሮፓዊ ስም ሃይሰን ወደ ታሪካዊና ልዩ ክፍል ተዛወረ።

እንዴት መለየት እንደሚቻል

贡熙ን ከአጎራባች ፅንሰ-ሀሳቦች ጋር ላለማምታታት የሚረዱ ጥቂት መመሪያዎች፦

• 贡熙 ≠ ጂኦግራፊያዊ ሻይ። ይህ የተጠበሰ አረንጓዴ ሻይ የመደርደሪያ ደረጃ እንጂ (እንደ 屯绿፣ 婺绿፣ 平水珠茶 ሳይሆን) የቦታ ስም አይደለም።
• 贡熙 vs 雨茶 (Young Hyson)። ሁለቱም ከተዛማጅ መስመሮች የተጣሩ ደረጃዎች ናቸው፤ 雨茶 እንደ አጭር ጠምዝዞ ቅሪት ይገለጻል፣ ታሪካዊው Young Hyson።
• 贡熙 vs 珍眉 (Chunmee)። 珍眉 ሰፊ የወጪ ገበያ ያለው ዋናው፣ ትልቅና እኩል የሆነ የሜይቻ ደረጃ ነው፤ 贡熙 በመስመሩ ውስጥ ዝቅ ብሎ የሚገኝ ሲሆን በታሪክ የተለየ አውሮፓዊ ስም Hyson ነበረው።
• 贡熙 ከሜይቻ vs ከዡቻ። አንድ ዓይነቱ ደረጃ ከረጅም የተጠበሰ (眉茶) እና ከክብ የተጠበሰ (珠茶) ሻይ ከማጣራት ሊገኝ ይችላል፤ በሁለተ